Trong công việc, ai cũng nói:
“Phải tạo ra giá trị.”
Nhưng mấy ai giải thích rõ: Giá trị là gì? Tính bằng cái gì? Làm sao đo được?
Sự thật là:
Giá trị không nằm trong cảm giác “tôi đã cố gắng nhiều”.
Giá trị nằm trong con số chứng minh được.
Không phải để khoe.
Không phải để hơn thua.
Mà để công ty thấy rõ bạn đang tạo ra điều gì.
Nếu bài 1 giúp bạn hiểu “vì sao chưa được tăng lương”,
thì bài 2 là chiếc bản đồ để bạn biết chính xác phải làm gì tiếp theo.
1. Giá trị là gì? – 3 loại giá trị công ty nào cũng nhìn vào
Hầu hết tác động trong công việc đều rơi vào 3 nhóm:
(1) Tiết kiệm thời gian
– Rút ngắn quy trình
– Giảm thời gian làm lại
– Tăng tốc độ xử lý
(2) Giảm sai sót / rủi ro
– Giảm lỗi nhập liệu
– Giảm giao hàng trễ
– Giảm thất thoát / tồn kho ảo
(3) Tăng hiệu suất / tăng chất lượng
– Sản lượng cao hơn
– Tỷ lệ lỗi giảm
– Khách hài lòng hơn
Bạn tạo giá trị khi chạm được 1 trong 3,
và bạn “bật” sự nghiệp khi chạm được 2 trong 3.
2. Công thức biến mọi nỗ lực thành con số: 5 bước
Đây là “template bí mật” của người hay được tăng lương:
Bước 1: Chọn đúng điểm đau
Không phải cứ làm nhiều là tạo giá trị.
Bạn phải chọn thứ khiến công ty đang “mất tiền” hoặc “mất thời gian”.
Ví dụ trong nhà máy:
- Lỗi nhập liệu cao → mất 1–2 giờ sửa
- Giao hàng trễ → khách phàn nàn
- Chờ phê duyệt lâu → bottleneck
- Kiểm kê sai → tồn kho ảo
Điểm đau = cơ hội tạo giá trị.
Bước 2: Đo hiện trạng (baseline)
Không có baseline → không có cải tiến.
Ví dụ đo:
- Mỗi tháng có 18 lỗi nhập liệu
- Kiểm kê lệch 2–3%
- Delivery đúng hạn 88%
- Quy trình mất 10 phút/task
Ghi lại để về sau so sánh.
Bước 3: Làm 1 cải tiến nhỏ, dễ, nhanh
Không cần thay đổi lớn.
Giá trị sinh ra từ những cải tiến nhỏ nhưng đúng chỗ.
Ví dụ:
- Thêm checklist 3 bước
- Sắp xếp lại kệ kho
- Tối ưu file Excel
- Viết 1 template email
- Tự động hóa bằng Google Sheet
Một cải tiến nhỏ có thể tiết kiệm hàng trăm giờ mỗi năm.
Bước 4: Đo lại sau cải tiến
Đây là lúc nỗ lực của bạn biến thành con số.
Ví dụ:
- Lỗi nhập giảm từ 18 → 5 lỗi/tháng
- Delivery đúng hạn tăng từ 88% → 95%
- Thời gian xử lý giảm từ 10 phút → 6 phút
- Sai lệch kiểm kê giảm từ 3% → 0.8%
Đây chính là “chứng cứ” giá trị.
Bước 5: Báo cáo bằng 3 số vàng
Báo cáo giá trị phải có 3 số:
- Trước cải tiến
- Sau cải tiến
- Tác động (thời gian/chi phí/hiệu suất)
Ví dụ báo cáo chuẩn:
“Em giảm lỗi nhập từ 18 xuống 5 lỗi/tháng, tiết kiệm khoảng 22 giờ xử lý lại mỗi tháng, tương đương 264 giờ/năm.”
Không cần nói nhiều.
Chỉ cần vài số đủ mạnh.
3. Case study trong nhà máy – dễ hình dung nhất
Case 1: Nhân viên kho – Tăng hiệu suất 30%
- Hiện trạng: Mất 12 phút để tìm một mã hàng
- Cải tiến: Sắp lại layout + mã màu + dán QR
- Sau cải tiến: 7 phút/mã
- Tác động: Giảm 5 phút x 80 lượt/ngày = 400 phút (6.6 giờ)/ngày
→ 143 giờ/tháng tiết kiệm
→ Lương tăng sau 4 tháng
Case 2: Hành chính – Giảm 90% thời gian xin phê duyệt
- Hiện trạng: Xin chữ ký mất 2–3 ngày
- Cải tiến: Tạo form online + flow phê duyệt
- Sau cải tiến: 30–45 phút
- Tác động: Tiết kiệm 2 ngày xử lý mỗi yêu cầu
→ Mỗi tháng tiết kiệm gần 40–50 giờ
Không ai xem thường nhân viên hành chính nữa — vì giá trị rõ ràng.
Case 3: Nhân viên sales – Chốt đơn nhanh hơn 20%
- Hiện trạng: Trả lời khách mất 5–6 email
- Cải tiến: Tạo 1 file Q&A + bảng giá chuẩn
- Sau cải tiến: Chỉ cần 1–2 email
- Tác động: Rút ngắn chu kỳ chốt đơn → doanh thu gần như tăng ngay
4. Checklist tạo giá trị đo được bằng số (bản ngắn)
Hằng tuần, bạn chỉ cần trả lời 5 câu:
- Tôi đang giảm cái gì?
- Tôi đang tăng cái gì?
- Tôi đang tiết kiệm cái gì?
- Tôi có baseline chưa?
- Tôi có số đo sau cải tiến chưa?
Không có số → không có giá trị.
Có số → giá trị tự động hiện ra.
5. Điều quan trọng: Đừng đợi sếp giao mới làm
Người tạo ra giá trị thường có 3 thói quen:
- Quan sát điểm nghẽn
- Tự đề xuất cải tiến nhỏ
- Tự đo kết quả
Đây là thứ khiến bạn nổi bật một cách tự nhiên.
Không khoe khoang, không bon chen — nhưng ai cũng nhìn thấy.
Bạn có tạo ra giá trị là một chuyện.
Sếp có tin bạn hay không lại là chuyện khác.
Và chính “độ tin cậy” mới quyết định bạn được giao việc lớn hay không.
→ Đó là nội dung của Bài 3: Xây dựng độ tin cậy trong mắt sếp.